Tóm tắt:
Nhìn chung, các doanh nghiệp startup thường đối mặt với nhiều thách thức trước những suy thoái của nền kinh tế. Họ về cơ bản không thu về được lợi nhuận đáng kể và phụ thuộc vào các quỹ hỗ trợ khác – và do đó nên các doanh nghiệp này dễ bị “tổn thương” trước những sự thay đổi ở khía cạnh vĩ mô của nền kinh tế. Để có thể vượt qua làn sóng suy thoái, các CEO của startup…đọc thêm.
Với mức suy giảm của cổ phiếu lên đến 20% so với mức cao nhất, chúng ta chính thức bước vào một thị trường chứng khoán đang trên đà xuống dốc. Nhiều nhà kinh tế dự đoán chúng ta sẽ bước vào suy thoái trong vài quý tới nếu hiện nay nó vẫn chưa chính thức bắt đầu. Các CEO khởi nghiệp nên sử dụng chiến lược và chiến thuật nào để chuẩn bị và sống sót qua suy thoái?
Tôi đã công tác với thâm niên 30 năm trong ngành công nghiệp phần mềm, bao gồm ba nhiệm kỳ làm CEO cũng như phục vụ trong ban quản trị của 10 công ty tư nhân và là cố vấn cho nhiều công ty khác. Tôi đã lãnh đạo hoặc tư vấn cho các công ty trong suốt thời kỳ Bong bóng dotcom* vỡ, Cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 và Đợt suy thoái do Covid. Mặc dù mỗi cuộc suy thoái đều khác nhau, nhưng theo kinh nghiệm của tôi, có một số bước thiết yếu mà các công ty khởi nghiệp nên thực hiện khi môi trường kinh tế trở nên xấu đi.
Hãy nới rộng con đường sinh kế của bạn. Ngay lúc này.
Khi suy thoái kinh tế xảy ra, việc huy động vốn trở nên khó khăn hơn nhiều. Bạn cần kéo dài thời gian hoạt động hoặc “Thời hạn thoái vốn” của mình, vì vậy hãy lập kế hoạch để tồn tại bằng số vốn bạn có. Chỉ chi tiền để cải thiện sản phẩm hoặc dịch vụ của bạn hoặc thúc đẩy doanh số bán hàng mới. Không còn chi phí kiểu “Năm ăn, năm hên” nữa: Giảm bớt các sáng kiến mới, chỉ ưu tiên những sáng kiến có cơ hội thành công trong tương lai gần.
Trong thời kỳ suy thoái, “Tiền mặt là Vua, là Chúa”, vì vậy bạn cần đảm bảo rằng mình có đủ tiền để vượt qua giai đoạn gia tăng cơ cấu cuối cùng. Hãy vay một khoản tín dụng để tăng vốn chủ sở hữu của bạn. Lãi suất vẫn hợp lý và rẻ hơn so với vốn chủ sở hữu mới, ngay cả khi lãi suất tăng.
Chủ động nắm bắt những khách hàng tốt nhất của bạn
Suy thoái là cơ hội hoàn hảo để bạn với tư cách là CEO củng cố mối quan hệ với những khách hàng lớn nhất và quan trọng nhất của mình. Hãy nhớ rằng họ cũng đang cảm thấy mối đe dọa đến từ đợt suy thoái. Khách hàng luôn muốn gặp CEO của công ty mà họ đã giao dịch mua hàng, vì vậy đây là cơ hội để bạn lên đường, thăm hỏi khách hàng và dành thời gian cho đội ngũ bán hàng của mình. Nếu bạn không thể gặp trực tiếp, hãy gặp qua Zoom. Nếu bạn không thoải mái khi bán hàng, hãy vượt qua nó. Gần đây, tôi đã nói chuyện với một người sáng lập/ CEO có nền tảng kỹ thuật, người đã nói với tôi rằng anh ấy “đã học được cách trân trọng doanh số” mặc dù lúc đầu anh ấy không thoải mái khi bán hàng. Nếu trước đây bạn nghĩ rằng mình nên dành thời gian cho sản phẩm, thì đã đến lúc phải xem xét lại: Trong thời kỳ suy thoái, cách sử dụng thời gian tốt nhất của bạn là nói chuyện với khách hàng và thực hiện khâu bán hàng.
Hãy nhớ rằng bán nhiều hơn cho khách hàng hiện tại sẽ dễ hơn và rẻ hơn là tìm kiếm những khách hàng mới. Điều này đặc biệt đúng trong thời kỳ suy thoái khi mọi người đều cân nhắc lại mọi chi phí. Nếu bạn đang kinh doanh B2B, việc đến thăm khách hàng cũng giúp bạn hiểu rõ hơn về mức độ hài lòng của khách hàng và liệu bạn có nguy cơ mất khách hàng hay không. Nếu bạn điều hành doanh nghiệp B2C, hãy đầu tư vào các chương trình khen thưởng và các sáng kiến khác để đảm bảo rằng những khách hàng tốt nhất của bạn cảm thấy được trân trọng. Rủi ro mất khách hàng tăng lên trong thời kỳ suy thoái khi các công ty ưu tiên chi tiêu và rút lui khỏi các sáng kiến mới. Tỷ lệ mất khách hàng cao có tác động trực tiếp đến định giá công ty. Là một CEO, bạn đang ở vị trí độc nhất để làm gương và nhân viên của bạn sẽ ghi nhận những nỗ lực của bạn.
Hãy gần gũi với các nhà đầu tư mạo hiểm của bạn.
Năm 2020 và 2021 là những năm sôi động đối với vốn đầu tư mạo hiểm và nhiều công ty đầu tư mạo hiểm đã đẩy giá trị định giá khởi nghiệp đến một mức thiếu bền vững. Những nhà đầu tư đó giờ đây phải quyết định công ty nào trong danh mục đầu tư của họ sẽ được ưu tiên và hỗ trợ khi nền kinh tế có dấu hiệu chững lại. Các nhà đầu tư sẽ cần phải dự trữ vốn cho các vòng gọi vốn tiếp theo cho các công ty có mặt trong danh mục đầu tư để giúp họ đạt được thành công.
Vào năm 2022, các vòng gọi vốn được định giá thấp dần trở nên phổ biến hơn. Là một CEO, việc thừa nhận rằng công ty của bạn được định giá thấp hơn có thể rất khó khăn. Điều quan trọng là bạn phải thường xuyên trao đổi với các nhà đầu tư mạo hiểm của mình để đảm bảo họ nhìn thấy tiềm năng dài hạn của bạn.
Hãy níu lấy những nhân viên mẫn cán nhất của bạn
Suy thoái kinh tế buộc các nhân viên phải cân nhắc lại lựa chọn nghề nghiệp của họ. Nếu nhân viên bắt đầu nghi ngờ khả năng tồn tại của công ty, họ sẽ nghe theo lời kêu gọi từ các công ty lớn hơn trên thị trường – bất kể giá trị vốn chủ sở hữu của những công ty đó trên thị trường – những công ty có thể trả nhiều tiền hơn cho thu nhập hiện tại, tiền thưởng và phúc lợi.
Hãy đi trước một bước. Dành thời gian với những nhân viên giỏi nhất của bạn để đảm bảo rằng bạn hiểu được suy nghĩ của họ. Nhân viên luôn cho rằng cổ phần của họ dựa trên vòng gọi vốn cuối cùng, vì vậy các vòng gọi vốn thấp hơn sẽ khiến nhân viên lo lắng. Việc mất đi những nhân tài hàng đầu sẽ có tác động rất tiêu cực đến công ty của bạn. Quản lý và duy trì động lực của bạn là rất quan trọng trong việc giữ chân nhân tài hàng đầu cũng như tuyển dụng những nhân tài mới cho doanh nghiệp.
Nhiều lần trong sự nghiệp của mình, tôi đã giải quyết vấn đề này trước bằng cách cung cấp thêm quyền chọn mua cổ phiếu cho những nhân viên hàng đầu để đảm bảo họ thậm chí không bắt máy các cuộc gọi tuyển dụng. Cách này hiệu quả. Việc giữ chân những nhân tài hàng đầu dễ hơn nhiều so với việc cố gắng đưa ra lời đề nghị mang tính phản đối khi nhân viên của bạn đang cân nhắc các lựa chọn khác.
Nhấn mạnh và chú trọng đến văn hóa công sở độc nhất của bạn
Theo kinh nghiệm của tôi với tư cách là một CEO, văn hóa công sở là yếu tố quan trọng nhất quyết định việc giữ chân nhân viên. Nhân viên biết giá trị của họ và hầu hết sẽ ở lại với bạn nếu họ được trả lương, hạnh phúc và cảm thấy họ đang tạo ra sự khác biệt. Tập trung vào văn hóa này và truyền đạt sự độc đáo cũng như đề cao giá trị của công ty bạn.
Tại Black Duck Software, một công ty khởi nghiệp về bảo mật doanh nghiệp, chúng tôi đã tạo ra một văn hóa công sở công bằng và học tập. Mỗi nhân viên đều là cổ đông và coi công ty như của chính họ. Chúng tôi đã tạo ra các cơ hội học tập và giáo dục và nhân viên cảm thấy họ tiếp tục học hỏi và phát triển khi trở thành một phần của công ty.
Văn hóa công sở độc đáo và dễ nhận biết là yếu tố quan trọng để thúc đẩy toàn bộ nhóm của bạn sẵn sàng chiến đấu, vượt qua nghịch cảnh. Có vẻ như việc vừa cắt giảm chi phí, vừa tập trung vào văn hóa công sở là điều phản trực giác. Điều đó có thể là vì việc tài trợ cho các sự kiện văn hóa độc đáo không tốn kém. Thực ra, suy nghĩ đằng sau các cuộc tụ họp mới là điều quan trọng và có tác động đến tinh thần của nhân viên. Tại Black Duck, chúng tôi đã tổ chức cuộc thi lắp ráp lego Star Wars cho các nhà phát triển phần mềm của mình. Sự kiện này rất được ưa chuộng vì các nhà phát triển có thể công khai thể hiện sự sáng tạo của mình và vui chơi với chi phí tổ chức không quá cao.
Văn hóa của mỗi công ty đều khác nhau, nhưng bây giờ là lúc để tập trung nhiều hơn vào khía cạnh này. Một văn hóa công sở tốt sẽ giúp giữ chân nhân tài và đảm bảo rằng bạn có thể vượt qua thời kỳ khó khăn.
. . .
Suy thoái là một phần tự nhiên của chu kỳ kinh doanh và các công ty ở mọi quy mô phải vượt qua chúng hoặc đối mặt với sự lụi tàn. Các công ty khởi nghiệp phải đối mặt với một thách thức khá kỳ quặc vì cho đến khi có lãi, họ phải dựa vào vốn bên ngoài để tài trợ cho sự tăng trưởng và phát triển đến khi trưởng thành. Để vượt qua và vươn lên mạnh mẽ hơn nữa, hãy tiết kiệm tiền mặt và chú ý chặt chẽ đến khách hàng, nhà đầu tư, nhân viên và văn hóa của bạn.
Biến sở thích thành công ty khởi nghiệp (Startup)
Tóm tắt:
Nhìn chung, rất nhiều người có “khiếu” kinh doanh. Một số thậm chí còn biến nó thành công việc phụ. Nhưng có cách khả thi nào để biến đam mê của bạn thành một công ty khởi nghiệp phát triển mạnh không? Tác giả đã nghiên cứu các nhà hàng pop-up có đầu bếp làm việc bán thời gian. Cô ấy thấy rằng nhiều đầu bếp thành công… đọc thêm
Khi chúng ta tưởng tượng con đường trở thành một doanh nhân, chúng ta thường hình dung một con đường thẳng: nghỉ việc và khởi nghiệp. Trở thành một doanh nhân đặt chúng ta vào vị trí có tất cả hoặc không có gì, đúng không? Không phải lúc nào cũng vậy. Giống như nhiều thứ trong cuộc sống, con đường đến với tinh thần kinh doanh có thể quanh co và ngẫu nhiên hơn.
Đây là những gì tôi tìm thấy khi phỏng vấn 63 doanh nhân trong ngành ẩm thực đã mở nhà hàng ngầm: các quán ăn thay thế diễn ra tại nhà của mọi người. Đôi khi còn được gọi là pop-up hoặc câu lạc bộ ăn tối, các nhà hàng ngầm chỉ mở theo đợt, một hoặc hai lần một tháng (đây là một phần tạo nên sức hấp dẫn của chúng đối với thực khách). Do không thường xuyên mở cửa, người ta không thể điều hành một nhà hàng ngầm toàn thời gian. Thay vào đó, những đầu bếp ban ngày hoặc những người đam mê ẩm thực sẽ điều hành các nhà hàng pop-up của họ trong khi vẫn duy trì công việc chính, đôi khi trong các lĩnh vực trái ngành như luật sư hoặc quản lý. Nếu nhà hàng ngầm trở nên đủ phổ biến, đầu bếp có thể chuyển sang một nhà hàng truyền thống hoặc một doanh nghiệp cung cấp dịch vụ ăn uống, hoặc trở thành đầu bếp riêng. Nếu nhà hàng ngầm thất bại thì những đầu bếp đầy tham vọng này cũng không mất mát nhiều, ngoài khoản đầu tư ban đầu vào một vài chiếc bàn và ghế Ikea, những thứ cơ bản cần thiết để có một nhà hàng trong phòng khách của họ. Tóm lại, các nhà hàng ngầm là công ty khởi nghiệp tinh gọn, tự lực cánh sinh của thế giới ẩm thực: Chúng có chi phí khởi nghiệp thấp và phù hợp với công việc chính.
Kinh nghiệm của những người kinh doanh nhà hàng ngầm có vẻ là kết quả kỳ quặc của thế giới ám ảnh ẩm thực của chúng ta, nhưng tinh thần kinh doanh bán thời gian thì không. Ngày càng có nhiều người thử nghiệm tinh thần kinh doanh của bản thân bằng cách tham gia vào các hoạt động kinh doanh bên ngoài trong khi vẫn duy trì công việc hàng ngày của họ. Khi ranh giới giữa công việc và giải trí trở nên mờ nhạt, tinh thần kinh doanh bán thời gian đã trở thành một con đường đặc biệt hấp dẫn đối với những người muốn biến đam mê của mình thành các doanh nghiệp có lợi nhuận. Các nền tảng trực tuyến, nói riêng, đã giúp tạo điều kiện cho sự gia tăng này của tinh thần kinh doanh bán thời gian. Ví dụ như sự phổ biến của cửa hàng bán lẻ trực tuyến Etsy, nơi cung cấp không gian tự thực hiện DIY* cho các doanh nhân thủ công và nghệ nhân. Tương tự như vậy, các blog và nền tảng video, như YouTube hoặc TikTok, cho phép những người trong lĩnh vực nghệ thuật tiếp cận khán giả ngay tại phòng khách của họ. Làm “những gì bạn yêu thích” đã trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết với những tiến bộ trong công nghệ này.
GÓC NHÌN CHÍNH DIỆN
Thời đại của kiến tạo nghề nghiệp
Thiết kế công việc mong muốn của bạn
Thật vậy, câu “Thần chú văn hóa” này về việc theo đuổi đam mê của một người đã nổi lên như là trọng tâm trong cách các đầu bếp ngầm giải thích động lực của họ khi điều hành một nhà hàng bán thời gian vào cuối tuần. Những đầu bếp này thường đóng khung công việc bán thời gian của họ như một “công việc thuần sở thích”: Đó là một dự án đam mê, một cách để thử nghiệm với sở thích nấu ăn của họ. Ban đầu, những đầu bếp nghiệp dư này không có nhiều kế hoạch để phát triển các dự án của mình. Rất ít người bày tỏ mong muốn cuối cùng trở thành một đầu bếp chuyên nghiệp và sở hữu một nhà hàng.
Tuy nhiên, khi họ nhận được lời khen ngợi từ thực khách và giới truyền thông, nhận thức về bản thân họ bắt đầu thay đổi. Triển vọng về một dự án kinh doanh chính thức trở thành một đề xuất mang tính thực tế. Đối với một số người, quá trình này mất một khoảng thời gian dài – trong một trường hợp, là bảy năm. Trở thành một doanh nhân bán thời gian đã mang đến cho những cá nhân này cơ hội thử sức với vai trò đầy tham vọng là đầu bếp và doanh nhân một cách an toàn và chậm rãi. Các đầu bếp có thể chuyển đổi khi họ cảm thấy đó là thời điểm thích hợp, với một nhóm thực khách tận tụy được xây dựng theo thời gian và có khả năng cung cấp các đề nghị đầu tư. Khi các đầu bếp đã chuyển sang một dự án kinh doanh toàn thời gian, nhận thức về bản thân của họ đã thay đổi thành những gì chúng ta có lẽ mong đợi ngay từ đầu; họ không còn coi mình là người có sở thích mà thay vào đó tự nhận mình là doanh nhân.
Hãy lấy ví dụ về Chris, một luật sư vào ban ngày và đã biến công việc nấu ăn bán thời gian của mình trở thành một nhà hàng ăn ngon nổi tiếng. Khi chúng tôi nói chuyện, anh ấy nhấn mạnh rằng lúc đầu anh ấy chỉ làm “cho vui”. Sau khoảng một năm dùng bữa tối vào cuối tuần tại phòng khách của mình, thực khách bắt đầu thắc mắc khi nào anh ấy sẽ mở nhà hàng, và một số thậm chí còn đề nghị đầu tư cho một dự án trong tương lai. Ban đầu, Chris không coi trọng những lời đề nghị này. Nhưng sau khi nhận được đủ sự ủng hộ liên tục từ thực khách, mục tiêu dài hạn trước đây của anh ấy đã sớm trở thành mục tiêu ngắn hạn. Cuối cùng anh ấy nhận ra: “Tôi thực sự làm việc này như một công việc; chứ không đơn thuần chỉ là một sở thích”. Ngày nay, anh ấy điều hành một nhà hàng nổi tiếng ở khu vực Vịnh.
Những phát hiện này đã gợi lên một số lợi ích của việc kinh doanh bán thời gian. Đầu tiên, nó tạo ra một không gian an toàn và được xác lập để mọi người chơi và thử nghiệm với các dự án đầy tham vọng. Tại sao điều này lại quan trọng? Bởi vì nó giúp mọi người phát triển sự tự tin cần thiết mà họ sẽ cần khi trở thành một doanh nhân toàn thời gian để tương tác với các bên liên quan bên ngoài, như các nhà đầu tư. Thứ hai, việc có một dự án “bên lề” cho phép các doanh nhân dần dần được gia nhập và công nhận với các chuyên gia khác trong lĩnh vực của họ, giúp hợp pháp hóa các hoạt động của họ với những người khác. Đối với những đầu bếp mà tôi đã nói chuyện, những người có công việc ban ngày trong các lĩnh vực xa rời thế giới ẩm thực, sự chấp nhận của các đồng nghiệp trong ngành ẩm thực là rất quan trọng. Những lợi ích này — và những lợi ích khác — giải thích lý do tại sao người ta thấy rằng làm việc tự do với tư cách là một doanh nhân thực sự có thể làm tăng khả năng tồn tại của doanh nghiệp khi một người chuyển sang một dự án toàn thời gian.
Các đầu bếp “Sống ẩn” cho chúng ta thấy rằng không phải ai cũng đi theo con đường truyền thống và nghỉ việc, viết kế hoạch kinh doanh, thuê nhân viên và nhận được khoản mức đầu tư. Những doanh nhân đầy tham vọng nên được nhắc nhở rằng không có cách tiếp cận nào phù hợp với tất cả mọi người để thành lập một liên doanh. Có nhiều con đường khác để sở hữu doanh nghiệp, một số thì ngẫu nhiên hơn là cố ý. Nhiều lần, họ đang trên đường tiến đến việc hợp nhất sở thích và một công việc đúng nghĩa và theo thời gian, họ được nhìn nhận như là một doanh nhân.
—
Chú thích:
Bong bóng dotcom: Bong bóng dotcom, hay còn gọi là “dotcom bubble,” là một hiện tượng xảy ra vào cuối thập niên 1990 và đầu thập niên 2000, khi giá cổ phiếu của các công ty công nghệ, đặc biệt là các công ty liên quan đến Internet, tăng cao một cách phi lý.
Trong thời kỳ này, các nhà đầu tư rất lạc quan về tiềm năng của Internet và công nghệ thông tin, dẫn đến việc các công ty dotcom (các công ty khởi nghiệp trên nền tảng công nghệ Internet) được định giá quá cao dù chưa có lợi nhuận hoặc mô hình kinh doanh rõ ràng.
Khi các công ty không thể duy trì được sự tăng trưởng hoặc không đạt được lợi nhuận như dự đoán, thị trường chứng khoán sụp đổ vào năm 2000, gây ra sự sụp đổ mạnh mẽ trong giá cổ phiếu và dẫn đến thất bại của nhiều công ty. Đây là một trong những cuộc khủng hoảng tài chính nổi bật trong lịch sử công nghệ.
Nhà hàng pop-up (hay còn gọi là nhà hàng tạm thời): Là một loại hình nhà hàng có mặt trong một khoảng thời gian ngắn và thường là ở một địa điểm không cố định hoặc không phải là địa điểm hoạt động lâu dài. Những nhà hàng này thường được mở để thử nghiệm một ý tưởng mới, giới thiệu các món ăn đặc biệt, hoặc tận dụng các không gian tạm thời.
Nhà hàng pop-up có thể xuất hiện trong các sự kiện, không gian tạm thời như kho xưởng, quán cà phê, hoặc thậm chí là trong các khu vực ngoài trời. Chúng thường tạo ra sự tò mò và hứng thú, thu hút khách hàng với các thực đơn độc đáo và trải nghiệm ẩm thực mới mẻ.
B2B: Là viết tắt của “Business-to-Business” (Doanh nghiệp đến Doanh nghiệp). Đây là một mô hình kinh doanh trong đó các giao dịch và hoạt động thương mại được thực hiện giữa các doanh nghiệp với nhau, thay vì giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng cá nhân (B2C – Business-to-Consumer).
Trong mô hình B2B, các công ty cung cấp sản phẩm, dịch vụ hoặc giải pháp cho các doanh nghiệp khác. Ví dụ bao gồm:
- Các nhà cung cấp nguyên liệu cho nhà sản xuất.
- Các công ty phần mềm cung cấp giải pháp công nghệ cho các doanh nghiệp.
- Các dịch vụ tư vấn hoặc đào tạo dành cho các tổ chức doanh nghiệp.
Mô hình B2B thường liên quan đến các giao dịch lớn hơn và quan hệ hợp tác lâu dài giữa các công ty.
B2C: Là viết tắt của “Business-to-Consumer” (Doanh nghiệp đến Người tiêu dùng). Đây là một mô hình kinh doanh trong đó các doanh nghiệp cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng cá nhân.
Trong mô hình B2C, các công ty bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ trực tiếp đến tay người tiêu dùng cuối cùng, thay vì giao dịch với các doanh nghiệp khác. Ví dụ về B2C bao gồm:
- Cửa hàng bán lẻ: Các cửa hàng bán lẻ như siêu thị, cửa hàng thời trang, hoặc cửa hàng điện tử.
- Trang web thương mại điện tử: Các nền tảng mua sắm trực tuyến như Amazon, Lazada, hoặc Tiki.
- Nhà hàng và quán cà phê: Các cơ sở phục vụ thực phẩm và đồ uống cho khách hàng cá nhân.
- Dịch vụ trực tuyến: Các dịch vụ như streaming video, phần mềm ứng dụng, và dịch vụ đăng ký.
Mô hình B2C thường tập trung vào việc tiếp cận và phục vụ nhu cầu của người tiêu dùng cá nhân, tạo ra các chiến lược marketing, bán hàng và dịch vụ khách hàng phù hợp với thói quen và sở thích của khách hàng.
DIY: Là viết tắt của cụm từ “Do It Yourself” trong tiếng Anh, có nghĩa là “Tự làm” hoặc “Tự tay thực hiện”. Đây là một khái niệm chỉ việc tự thực hiện các công việc hoặc dự án mà không cần đến sự giúp đỡ của chuyên gia hoặc dịch vụ bên ngoài. Trong ngữ cảnh của các sản phẩm và dự án, DIY thường liên quan đến việc tự làm các sản phẩm thủ công, sửa chữa, thiết kế, hoặc chế tạo đồ dùng và đồ trang trí từ đầu. DIY khuyến khích sự sáng tạo, tự lực và cá nhân hóa trong các hoạt động hàng ngày.